Γιατί οι σημερινές ταινίες ΔΕ βλέπονται...

    Ταινία δεκαετίας 2010 ή ακόμα χειρότερα, ταινία δεκαετίας του 2020: την έβαλες, την έκλεισες και κατέληξες να γκρινιάζεις σαν τη Γιουλάκη στο Ρετιρέ. Τι πάει όμως τόσο στραβά;

    

Υπερβολές κατευθείαν: Ζούμε σ' έναν κόσμο φθηνής και άφθονης ψυχαγωγίας. Κάπως έτσι, αν ξεκινήσεις μια ταινία και δε σου προκαλέσει αμέσως το ενδιαφέρον, δε θα το πολυζορίσεις και θα πας στην επόμενη. Κι αυτός είναι ο βασικότερος λόγος που μια καινούργια ταινία είναι συχνά υπερβολική απ' τα πρώτα λεπτά: για να μη τη βαρεθείς κι επιλέξεις την επόμενη. Κάπως έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε οτι οι σημερινοί σκηνοθέτες είναι κατά ένα τρόπο θύματα της εποχής τους. Παρ' όλ' αυτά κι επειδή τα πάντα χρειάζονται timing, αυτοί που επιλέγουν βιασμούς, δολοφονίες και κατάθεση ψυχής στα πρώτα έξι λεπτά, έχουν αφ΄ενός την ευθύνη της τέχνης τους κι αφετέρου επιτυγχάνουν το αντίθετο. Το θέμα είναι να τραβάς την προσοχή γρήγορα αλλά ξεκινώντας απ' το Α και όχι απ' το Ω. Εκτός φυσικά αν είσαι ο Nolan και φτιάχνεις το Memento...

Διαρκής ανάγκη για "μήνυμα": Διδασκαλία. Διδαχή. Βαρύγδουπα μηνύματα. Συνέβαινε πάντοτε αλλά εδώ και κάποια χρόνια, αυτή η νοοτροπία γίνεται ακόμα πιο έντονη και μ' όλο και πιο επιθετικό τρόπο. Δεν αρκεί να με συγκινήσεις ή να με διασκεδάσεις ή να με κάνεις να ξεχάσω τα προβλήματα μου για μιάμιση ώρα, πρέπει να περάσεις και το βαθύ σου μήνυμα σε κάθε σχεδόν σκηνή. Γιατί είσαι φοβερός, γιατί είσαι ο Ingmar Bergman του κώλου δηλαδή ο Jordan Peele. Δε λέω φυσικά ότι δεν πρέπει να υπάρχει μήνυμα, λέω ότι δε χρειάζεται να γίνεται τόσο διάφανο και τόσο ενοχλητικά συχνό εις βάρος της ψυχαγωγίας. Διαφορετικά θα διάβαζα δοκίμιο, δε θα έβλεπα ταινία.

Κακή ηθοποιία: Απ' την κακή ηθοποιία των 40s και 50s, περάσαμε σταδιακά στην επίδραση Stanislavski (που μας έδωσε ηθοποιούς σαν το Marlon Brando) για να φτάσουμε σήμερα να βλέπουμε στις οθόνες μας ηθοποιούς όπως: Scarlet Johansson, Daniel Radcliff, Kristen Stewart, John Krasinski 

και Jennifer Lawrence. Ε δεν ξεχειλίζει κι από ταλέντο η οθόνη.

Ποζεριλίκια: Με τον όρο αυτό, υπονοούμε όσα κάνουν οι σκηνοθέτες και ΔΕΝ εξυπηρετούν τη ροή της ιστορίας αλλά την ικανοποίηση του "εγώ" τους. Και ναι, οι νέες γενιές σκηνοθετών είναι εγκλωβισμένες στην εικόνα (γιατί άραγε;) και στην επιτήδευση. Η κάμερα περιστρέφεται (χωρίς λόγο), τα χρώματα είναι ασπρόμαυρα (χωρίς λόγο) και κάθε ατάκα του πρωταγωνιστή είναι πανέξυπνη ή cool όπως στη χιπστερική ντροπή των ταινιών που λέγεται Juno. Άλλωστε είπαμε, το ζήτημα δεν είναι να κάνεις καλή ταινία αλλά να μην σε κλείσουν και πάνε στην επόμενη.

It's movie time (34): Rosemary's baby (1968)

 

Σκηνοθεσία: Roman Polanski

Είδος: Horror/Thriller/Drama

Βαθμολογία Imdb: 8,0

Μικρή περίληψη: Ένα ζευγάρι που μετακομίζει σ' ένα όμορφο διαμέρισμα και προσπαθεί να κάνει παιδί, σταδιακά περικυκλώνεται από παράξενους γείτονες που αμβισβητούν το Θεό, ξεπερνάνε τα όρια της διακριτικότητας και μέσα στην αστική τους ευγένεια, γίνονται όλο και περισσότερο πιεστικοί...

Γιατί να τη δεις: Γιατί κανένας δε μπορεί να σκηνοθετήσει καλύτερα απ' τον Πολάνσκι μια ταινία για το Διάβολο ή τον Εωσφόρο ή το Σατανά ή τέλος πάντων, ονόμασε τον όπως θέλεις. Είναι επίσης δεδομένο πως για τους λάτρεις των ταινιών με τις ανατριχιαστικές θρησκευτικές δοξασίες, η δεκαετία των 70s (ναι ξέρω, το Rosemary's baby είναι γυρισμένο στα τέλη του 60 αλλά η αισθητική της ανήκει στα 70s) ήταν σαφώς η καλύτερη ως αποτέλεσμα της ενασχόλησης με τον πνευματισμό μέσα στα πλούσια καφέ σαλόνια της Νέας Υόρκης ή ακόμα κι εξαιτίας των αλλόκοτων γεγονότων με τον ψυχοπαθή Manson λίγο καιρό μετά την προβολή της ταινίας. Στα τέλη της δεκατίας του 60 λοιπόν, όταν ο Ira Levin έγραφε στο δωμάτιο του το βιβλίο του για μια νεαρή κοκκινομάλλα και την απειλή της από Σατανιστές διψασμένους για αλλόκοτες κατακτήσεις κι αμφίβολα κέρδη, είμαι σίγουρος ότι δε μπορούσε να φανταστεί σε καμιά περίπτωση το χαμό που θα επακολουθούσε όταν το στιβαρό σενάριο του βιβλίου του θα γινόταν ταινία. Το Μωρό της Ρόζμαρι σε εισάγει απαλά γνωρίζοντας σου τους χαρακτήρες και με τον αδύναμο χαρακτήρα της ηρωίδας, μιας αθώας κι αδύνατης κοπελίτσας που μοιάζει πιο εύθραυστη κι από γυαλί, καταφέρνει να σε κάνει να νοιαστείς ενώ η απειλητική ατμόσφαιρα χτίζεται ανελέητα λεπτό με το λεπτό χωρίς να βγει ούτε ένα μαχαίρι και χωρίς να υπάρχει ούτε καν μία ξεκάθαρη απειλή. Επίσης, θα δείτε το πλέον τρομακτικό όνειρο που έχετε δει σε ταινία, καταπληκτικούς δεύτερους ρόλους όπως εκείνος της σκερτσόζας κι αντιπαθέστατης (στην ταινία) Ruth Gordon και θ΄ακούσετε ένα ίσως όχι ωραίο μα οπωσδήποτε ανατριχιαστικό soundtrack βγαλμένο κατευθείαν απ' τα βάθη της κόλασης...

Οι χειρότερες δικαιολογίες που σκαρφίζονται οι επιχειρήσεις...

 Ψησταριά

"Το παιδί έχει φύγει". 

Παρήγγειλες 9 η ώρα είναι 10:30, το στομάχι σου έχει τεντώσει σαν κάλτσα κι αυτή είναι η προγραμματισμένη απάντηση γι' αυτές τις ερωτήσεις:

-Καλησπέρα. Έχει περάσει μιάμιση ώρα απ' την παραγγελία μου.

-Καλησπέρα. Το παιδί έχει φύγει.

-Καλησπέρα ξανά. Παρήγγειλα χθες τ' απόγευμα κι η παραγγελία μου δεν έφτασε ποτέ.

-Σας είπα κύριε. Το παιδί έχει φύγει.

Εταιρεία courier

"Ο υπάλληλος διανομής ήρθε αλλά δε σας βρήκε εκεί".

Αφού σού έδωσαν το πιθανό ωράριο παράδοσης, έφτασε επιτέλους κι η πολυπόθητη στιγμή της παραλαβής. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: τη στιγμή που χτυπάει το κουδούνι, βρίσκεσαι στην τουαλέτα. Πετάγεσαι έξω σα σίφουνας μα μέχρι ν' ανοίξεις, ο υπάλληλος έχει απομακρυνθεί αφήνοντας σημείωμα για να παραλάβεις το δέμα από ένα κατάστημα μερικά χιλιόμετρα μακριά. Βγαίνεις στο μπαλκόνι να τον φωνάξεις μα εκείνος έχει ήδη χαθεί στο ηλιοβασίλεμα...

Επαρχιώτικη ταβέρνα

"Δεν πουλάμε τίποτα μπαγιάτικο κύριε, τα υλικά μας είναι ολόφρεσκα".

Όταν μιλάμε για ταβέρνα επαρχίας, οι πελάτες είναι συνήθως δύο ειδών: οι ντόπιοι στους οποίους σερβίρουμε το φρέσκο (για να μη βγάλουν περίστροφο την επόμενη ημέρα) κι οι τουρίστες στους οποίους σερβίρουμε το φρέσκο αν κι εφ' όσον περισσεύει για τους ντόπιους. Διαφορετικά, είναι βέβαιο πως οι δεύτεροι είναι καταδικασμένοι να φάνε απ' το δεύτερο ψυγείο (εκείνο το κρυφό ψυγείο με τ' απομεινάρια μιας εβδομάδας) κι ακόμα πιο βέβαιο πως η ήπια δηλητηρίαση που ακολουθεί, θα φέρει την εξής στιχομυθία:

-Γεια σας. Το μεσημέρι έφαγα ρολό στην ταβέρνα σας κι ήταν μπαγιάτικο.

-Τι λέτε κύριε; Δεν πουλάμε τίποτα μπαγιάτικο.

-Σας λέω πως έκανα εμετό 4 φορές και 8 φορές διάρροια.

-Θα σας πείραξε κάτι άλλο.

-Μα το στομάχι μου ήταν άδειο, δεν είχα φάει τίποτα για ώρες!

-Μπορεί να κρυώσατε τότε.

-Μα έχει 38 βαθμούς κελσίου!

-Σας παρακαλώ κύριε, τα υλικά μας είναι ολόφρεσκα. Δε μας παραπονέθηκε κανένας ποτέ (ίσως γιατί πέθαναν όλοι από δηλητηρίαση).

It's movie time (32): Gattaca (1997)

 

Σκηνοθεσία: Andrew Niccol

Είδος: Drama/Sci-fi

Βαθμολογία Imdb: 7,8

Μικρή περίληψη: Σε μια δυστοπική κοινωνία όπου τα περισσότερα πράγματα είναι προκαθορισμένα, ένας γενετικά "κατώτερος" άνδρας παίρνει την ταυτότητα ενός γενετικά "ανώτερου" ώστε να κάνει τ' όνειρο του να ταξιδέψει στο διάστημα πραγματικότητα...

Γιατί να τη δεις: Υπάρχει μια φράση στη ταινία που από τότε που την είδα πιτσιρικάς, καρφώθηκε στο μυαλό μου και στην πραγματικότητα δεν έφυγε ποτέ: "Never swim back"! Εν ολίγοις, αυτός είναι κι ο λόγος για να δεις το Gattaca, να πάρεις δηλαδή κουράγιο για τις δυσκολίες που έχεις να ξεπεράσεις όταν τα πάντα είναι εναντίον σου, όταν τα πάντα δείχνουν απροσπέλαστα! Και στον κόσμο του Vincent όπου η ευγονική χρησιμοποιείται κατά κόρον (το να παραγγέλνεις δηλαδή τα χαρακτηριστικά του παιδιού που θα φέρεις στον κόσμο), εκείνος βιώνει ακριβώς αυτό: τη δυσκολία να ξεπεράσει τους φρικτούς περιορισμούς απ' την κακή του τύχη και την ανυπέρβλητη δυσκολία να ξεπεράσει τη ματαιοδοξία των ανθρώπων που επιζητούν το τέλειο και το κατάλληλο. Μιλάμε άλλωστε για μια κοινωνία όπου τα πάντα είναι προκαθορισμένα απ' τη γέννηση σου, η τεχνολογία είναι στο ζενίθ της και είναι σχεδόν αδύνατο να ξεφύγεις απ' αυτήν. Στην ουσία, μιλάμε για ένα ολοκληρωτισμό που χρησιμοποιεί τα γενετικά χαρακτηριστικά για να ορίσει την αξία σου στη ζωή και τι στόχους μπορείς να έχεις (τι να θυμίζει άραγε; χμμμμ...).  Για το τέλος, η ταινία έχει καταπληκτική φωτογραφία, δυνατό soundtrack και ατάκες που έμειναν στην κινηματογραφική ιστορία: "This is how I did it. I never saved anything for the swim back" ή "I was never more certain of how far away from my goal i was standing right beside it"...

It's movie time (31): Train to Busan (2016)

 

Σκηνοθεσία: Sang-ho Yeon

Είδος: Action/Horror

Βαθμολογία Imdb: 7,6

Μικρή περίληψη: Όταν μια επιδημία που μετατρέπει τους ανθρώπους σε ζόμπι ξεσπάει στη Σεούλ, οι επιβάτες ενός τρένου προσπαθούν να επιβιώσουν φτάνοντας στο Μπουσάν... 

Γιατί να τη δεις: Γιατί παρ' ότι μιλάμε για ταινία με ζόμπι και που εκ πρώτης όψεως η ιδέα της εξυπηρετεί την ψυχαγωγία, το Train to Busan καταφέρνει να σε κάνει να νοιαστείς... Και σ' αντίθεση μ' αρκετές υπερπαραγωγές του Χόλιγουντ, το συγκεκριμένο φιλμ, σε βάζει σε διάθεση αγωνίας για τους ήρωες του και σού κρατάει το ενδιαφέρον μέχρι το τέλος. Γιατί το βασικότερο αξίωμα για μια πετυχημένη σκηνοθεσία και άσχετα με το είδος ή το σενάριο, είναι να ενδιαφέρεσαι για την κατάληξη των ηρώων του. Κι αυτό το καταφέρνει περίφημα ο Sang-ho Yeon, δημιουργώντας παράλληλες προσωπικές ιστορίες αλλά πάντα με κεντρικό ήρωα έναν χωρισμένο πατέρα και την κόρη του. Κατά ' άλλα, υπάρχουν μαεστρικές σκηνές comic relief, ζόμπι μ' εντυπωσιακά παραλυτικές κινήσεις (CGI μεν, καλοφτιαγμένο δε) και συγκίνηση που σε χτυπάει την κατάλληλη στιγμή.  Σε δεύτερο βαθμό ωστόσο (κι αυτό έχει επίσης ενδιαφέρον), αντιμετωπίζουμε κάποια διλήμματα ηθικής φύσεως. Κι αλήθεια, μιας και περάσαμε μια διετία με παγκόσμια επιδημία, εσείς τι θα κάνατε και πόσο ανεκτικοί θα ήσασταν με την υποψία ότι στο διπλανό βαγόνι σας ζητούσε βοήθεια κάποιος που είχατε την υποψία ότι έχει μολυνθεί; Και πριν προλάβετε ν' απαντήσετε ότι "εγώ θα άνοιγα την πόρτα του βαγονιού και θα βοηθούσα τον άνθρωπο", σκεφτείτε απλώς τι κάνατε με τον covid19 και φέρτε το στο σύμπαν της ταινίας όπου ο συγκεκριμένος ιός μετατρέπει τους ανθρώπους σε τέρατα μέσα σε λίγα λεπτά.

It's movie time (30): Wings of Desire (1987)

Σκηνοθεσία: Wim Wenders

Είδος: Drama/Fantasy

Βαθμολογία Imdb: 8

Μικρή περίληψη: Ένας άγγελος (πόσο γελοίο να ξεκινάς την περιγραφή με τη λέξη "άγγελος"), ερωτευμένος με μια χορεύτρια και κουρασμένος απ' την πνευματική του υπόσταση επιθυμεί να γίνει άνθρωπος... 

Γιατί να τη δεις: Γιατί έχεις τη διάθεση να βυθιστείς στην ατμόσφαιρα ενός ποιητικού αριστουργήματος με σπουδαίο μήνυμα. Και ναι αναγνώστη που διαβάζεις το κείμενο, το μήνυμα της ταινίας είναι σπουδαίο και τείνουμε να το ξεχνάμε. Απ' τις βουτηγμένες στην αστική κατάθλιψη σκηνές και μέσα στo απογοητευμένο ψυχροπολεμικό Βερολίνο όπου ο Damiel γυροφέρνει αόρατος για ν' απαλύνει τον πόνο των άλλων, μέχρι και την ποιητική σκηνή έπος του μελλοθάνατου μοτοσικλετιστή, η ιδέα είναι ξεκάθαρη: το μεγαλύτερο δώρο είναι που μπορείς να αισθάνεσαι. Και όχι απλώς που αισθάνεσαι σα ζώο πoυ εκτελεί τις βιολογικές του λειτουργίες αλλά που μπορείς να αισθάνεσαι σαν άνθρωπος. Και το υπέρτατο δώρο απ' αυτές τις συναισθηματικές δυνατότητες δεν είναι άλλο από τον έρωτα. Και είναι κι ο λόγος που αξίζει να θυσιάσεις την ατάταχη αιωνιότητα σου και να βυθιστείς στην ανθρώπιινη υπόσταση. Ακόμα και μ' όλες τις πικρές καταστάσεις που ο Wenders δεν παραλείπει να δείξει -και είναι ένας από τους λόγους που η ταινία ξεχωρίζει- αλλά στο τέλος τέλος, αυτή είναι η ζωή. Γεμάτη λεπτομέρειες κι αποχρώσεις που ο Damiel δε μπορεί να καταλάβει παρά μόνο όταν γίνεται έκπτωτος και θνητός. Γιατί στο τέλος της ημέρας, "πρέπει να μάθεις μόνος σου", άλλος τρόπος δεν υπάρχει και στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ.

Μειονεκτήματα: Δομικά μιλώντας, απ' τη μέση της ταινίας και μετά, υπάρχει μια φλυαρία που ίσως ν' αποπροσανατολίσει το θεατή απ' το πραγματικό της θέμα. Θα είμαι και λίγο αυστηρός με μία δεύτερη παρατήρηση: η ιδέα για τον "έρωτα" υπάρχει στην ταινία σαν εξιδανικευμένη έννοια αλλά όχι σαν συναίσθημα. Κατά ένα τρόπο. οι ερωτικές σκηνές έρχονται λίγο σαν κομήτης και όχι σαν αποτέλεσμα μεθοδικού χτισίματος. Η ταινία είναι αριστουργηματική τμηματικά μεν, όχι ιδιαίτερα συμπαγής δε...

It's movie time (29): 127 Hours (2010)

Σκηνοθεσία: Danny Boyle

Είδος: Survival Thriller/Drama

Βαθμολογία Imdb: 7,6

Μικρή περίληψη: Ένας ερασιτέχνης ορειβάτης, παγιδεύεται στο πιο απομονωμένο σημείο στον κόσμο, κάπου ανάμεσα απ' τα βουνά της Γιούτα...

Γιατί να τη δεις: Να εξομολογηθώ το εξής: τα extreme sports τα σιχαίνομαι και ποτέ μου δεν κατάλαβα πραγματικά την κάψα κάποιου ν' ανεβάσει ανδρεναλίνη με τέτοιο τρόπο και βάζοντας τον εαυτό του σ' αχρείαστο κίνδυνο. Υπό αυτή την έννοια, το 127 Hours, παρ' ότι είχε προταθεί για 6 Όσκαρ, ήταν μια ταινία που δεν είχα τη διάθεση να παρακολουθήσω για χρόνια, κυρίως γιατί θα ήταν αδύνατο να ταυτιστώ με τον ήρωα. Όμως ο Danny Boyle έχει αληθινό ταλέντο. Και τελικά τον εμπιστεύτηκα. Και καταφέρνει να σκηνοθετήσει μια ταινία γεμάτη αγωνία (ειλικρινά στις τελευταίες σκηνές είχα ανεβάσει παλμούς) και να της δώσει βάθος. Γιατί μπαίνει στον εγκέφαλο του ήρωα όσο καλά θα το 'κανε ένας συγγραφέας σ' ένα καλό βιβλίο. Κι εκεί που λες ότι είναι σχεδόν αδύνατο με τέτοιο περιορισμό χώρου να μη βαρεθείς και να μην πιάσει ταβάνι η ιστορία -τρομερή ειρωνεία αν σκεφτούμε ότι ο Aron Alston έψαχνε την περιπέτεια στ' απέραντα βουνά της Γιούτα...-, ο Boyle τα καταφέρνει να θρέψει τ' οπτικό μας νεύρο με μικρά παράλληλα stories που λειτουργούν εξαιρετικά γιατί έχουμε την ευκαιρία να μάθουμε ποιος είναι ο άνθρωπος που εγκλωβίστηκε και που κατά πάσα πιθανότητα θα πεθάνει όντας εξαφανισμένος και χαμένος απ' όλους. 

    Σε δεύτερη φάση, είναι σχεδόν μεταφυσικό αλλά κανένας δε μπορεί να σου μεταδώσει καλύτερα το συναίσθημα της νεότητας (Trainspotting, Shallow Grave, The Beach) ενώ σε τρίτη, θυμήσου το εξής: η πίεση μπορεί ενίοτε να φέρει τις καλύτερες ιδέες. Ή τις χειρότερες.  Εξαρτάται από ποια πλευρά θα το κοιτάξει κανείς.