It's movie time (32): Gattaca (1997)

 

Σκηνοθεσία: Andrew Niccol

Είδος: Drama/Sci-fi

Βαθμολογία Imdb: 7,8

Μικρή περίληψη: Σε μια δυστοπική κοινωνία όπου τα περισσότερα πράγματα είναι προκαθορισμένα, ένας γενετικά "κατώτερος" άνδρας παίρνει την ταυτότητα ενός γενετικά "ανώτερου" ώστε να κάνει τ' όνειρο του να ταξιδέψει στο διάστημα πραγματικότητα...

Γιατί να τη δεις: Υπάρχει μια φράση στη ταινία που από τότε που την είδα πιτσιρικάς, καρφώθηκε στο μυαλό μου και στην πραγματικότητα δεν έφυγε ποτέ: "Never swim back"! Εν ολίγοις, αυτός είναι κι ο λόγος για να δεις το Gattaca, να πάρεις δηλαδή κουράγιο για τις δυσκολίες που έχεις να ξεπεράσεις όταν τα πάντα είναι εναντίον σου, όταν τα πάντα δείχνουν απροσπέλαστα! Και στον κόσμο του Vincent όπου η ευγονική χρησιμοποιείται κατά κόρον (το να παραγγέλνεις δηλαδή τα χαρακτηριστικά του παιδιού που θα φέρεις στον κόσμο), εκείνος βιώνει ακριβώς αυτό: τη δυσκολία να ξεπεράσει τους φρικτούς περιορισμούς απ' την κακή του τύχη και την ανυπέρβλητη δυσκολία να ξεπεράσει τη ματαιοδοξία των ανθρώπων που επιζητούν το τέλειο και το κατάλληλο. Μιλάμε άλλωστε για μια κοινωνία όπου τα πάντα είναι προκαθορισμένα απ' τη γέννηση σου, η τεχνολογία είναι στο ζενίθ της και είναι σχεδόν αδύνατο να ξεφύγεις απ' αυτήν. Στην ουσία, μιλάμε για ένα ολοκληρωτισμό που χρησιμοποιεί τα γενετικά χαρακτηριστικά για να ορίσει την αξία σου στη ζωή και τι στόχους μπορείς να έχεις (τι να θυμίζει άραγε; χμμμμ...).  Για το τέλος, η ταινία έχει καταπληκτική φωτογραφία, δυνατό soundtrack και ατάκες που έμειναν στην κινηματογραφική ιστορία: "This is how I did it. I never saved anything for the swim back" ή "I was never more certain of how far away from my goal i was standing right beside it"...

It's movie time (31): Train to Busan (2016)

 

Σκηνοθεσία: Sang-ho Yeon

Είδος: Action/Horror

Βαθμολογία Imdb: 7,6

Μικρή περίληψη: Όταν μια επιδημία που μετατρέπει τους ανθρώπους σε ζόμπι ξεσπάει στη Σεούλ, οι επιβάτες ενός τρένου προσπαθούν να επιβιώσουν φτάνοντας στο Μπουσάν... 

Γιατί να τη δεις: Γιατί παρ' ότι μιλάμε για ταινία με ζόμπι και που εκ πρώτης όψεως η ιδέα της εξυπηρετεί την ψυχαγωγία, το Train to Busan καταφέρνει να σε κάνει να νοιαστείς... Και σ' αντίθεση μ' αρκετές υπερπαραγωγές του Χόλιγουντ, το συγκεκριμένο φιλμ, σε βάζει σε διάθεση αγωνίας για τους ήρωες του και σού κρατάει το ενδιαφέρον μέχρι το τέλος. Γιατί το βασικότερο αξίωμα για μια πετυχημένη σκηνοθεσία και άσχετα με το είδος ή το σενάριο, είναι να ενδιαφέρεσαι για την κατάληξη των ηρώων του. Κι αυτό το καταφέρνει περίφημα ο Sang-ho Yeon, δημιουργώντας παράλληλες προσωπικές ιστορίες αλλά πάντα με κεντρικό ήρωα έναν χωρισμένο πατέρα και την κόρη του. Κατά ' άλλα, υπάρχουν μαεστρικές σκηνές comic relief, ζόμπι μ' εντυπωσιακά παραλυτικές κινήσεις (CGI μεν, καλοφτιαγμένο δε) και συγκίνηση που σε χτυπάει την κατάλληλη στιγμή.  Σε δεύτερο βαθμό ωστόσο (κι αυτό έχει επίσης ενδιαφέρον), αντιμετωπίζουμε κάποια διλήμματα ηθικής φύσεως. Κι αλήθεια, μιας και περάσαμε μια διετία με παγκόσμια επιδημία, εσείς τι θα κάνατε και πόσο ανεκτικοί θα ήσασταν με την υποψία ότι στο διπλανό βαγόνι σας ζητούσε βοήθεια κάποιος που είχατε την υποψία ότι έχει μολυνθεί; Και πριν προλάβετε ν' απαντήσετε ότι "εγώ θα άνοιγα την πόρτα του βαγονιού και θα βοηθούσα τον άνθρωπο", σκεφτείτε απλώς τι κάνατε με τον covid19 και φέρτε το στο σύμπαν της ταινίας όπου ο συγκεκριμένος ιός μετατρέπει τους ανθρώπους σε τέρατα μέσα σε λίγα λεπτά.

It's movie time (30): Wings of Desire (1987)

Σκηνοθεσία: Wim Wenders

Είδος: Drama/Fantasy

Βαθμολογία Imdb: 8

Μικρή περίληψη: Ένας άγγελος (πόσο γελοίο να ξεκινάς την περιγραφή με τη λέξη "άγγελος"), ερωτευμένος με μια χορεύτρια και κουρασμένος απ' την πνευματική του υπόσταση επιθυμεί να γίνει άνθρωπος... 

Γιατί να τη δεις: Γιατί έχεις τη διάθεση να βυθιστείς στην ατμόσφαιρα ενός ποιητικού αριστουργήματος με σπουδαίο μήνυμα. Και ναι αναγνώστη που διαβάζεις το κείμενο, το μήνυμα της ταινίας είναι σπουδαίο και τείνουμε να το ξεχνάμε. Απ' τις βουτηγμένες στην αστική κατάθλιψη σκηνές και μέσα στo απογοητευμένο ψυχροπολεμικό Βερολίνο όπου ο Damiel γυροφέρνει αόρατος για ν' απαλύνει τον πόνο των άλλων, μέχρι και την ποιητική σκηνή έπος του μελλοθάνατου μοτοσικλετιστή, η ιδέα είναι ξεκάθαρη: το μεγαλύτερο δώρο είναι που μπορείς να αισθάνεσαι. Και όχι απλώς που αισθάνεσαι σα ζώο πoυ εκτελεί τις βιολογικές του λειτουργίες αλλά που μπορείς να αισθάνεσαι σαν άνθρωπος. Και το υπέρτατο δώρο απ' αυτές τις συναισθηματικές δυνατότητες δεν είναι άλλο από τον έρωτα. Και είναι κι ο λόγος που αξίζει να θυσιάσεις την ατάταχη αιωνιότητα σου και να βυθιστείς στην ανθρώπιινη υπόσταση. Ακόμα και μ' όλες τις πικρές καταστάσεις που ο Wenders δεν παραλείπει να δείξει -και είναι ένας από τους λόγους που η ταινία ξεχωρίζει- αλλά στο τέλος τέλος, αυτή είναι η ζωή. Γεμάτη λεπτομέρειες κι αποχρώσεις που ο Damiel δε μπορεί να καταλάβει παρά μόνο όταν γίνεται έκπτωτος και θνητός. Γιατί στο τέλος της ημέρας, "πρέπει να μάθεις μόνος σου", άλλος τρόπος δεν υπάρχει και στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ.

Μειονεκτήματα: Δομικά μιλώντας, απ' τη μέση της ταινίας και μετά, υπάρχει μια φλυαρία που ίσως ν' αποπροσανατολίσει το θεατή απ' το πραγματικό της θέμα. Θα είμαι και λίγο αυστηρός με μία δεύτερη παρατήρηση: η ιδέα για τον "έρωτα" υπάρχει στην ταινία σαν εξιδανικευμένη έννοια αλλά όχι σαν συναίσθημα. Κατά ένα τρόπο. οι ερωτικές σκηνές έρχονται λίγο σαν κομήτης και όχι σαν αποτέλεσμα μεθοδικού χτισίματος. Η ταινία είναι αριστουργηματική τμηματικά μεν, όχι ιδιαίτερα συμπαγής δε...

It's movie time (29): 127 Hours (2010)

Σκηνοθεσία: Danny Boyle

Είδος: Survival Thriller/Drama

Βαθμολογία Imdb: 7,6

Μικρή περίληψη: Ένας ερασιτέχνης ορειβάτης, παγιδεύεται στο πιο απομονωμένο σημείο στον κόσμο, κάπου ανάμεσα απ' τα βουνά της Γιούτα...

Γιατί να τη δεις: Να εξομολογηθώ το εξής: τα extreme sports τα σιχαίνομαι και ποτέ μου δεν κατάλαβα πραγματικά την κάψα κάποιου ν' ανεβάσει ανδρεναλίνη με τέτοιο τρόπο και βάζοντας τον εαυτό του σ' αχρείαστο κίνδυνο. Υπό αυτή την έννοια, το 127 Hours, παρ' ότι είχε προταθεί για 6 Όσκαρ, ήταν μια ταινία που δεν είχα τη διάθεση να παρακολουθήσω για χρόνια, κυρίως γιατί θα ήταν αδύνατο να ταυτιστώ με τον ήρωα. Όμως ο Danny Boyle έχει αληθινό ταλέντο. Και τελικά τον εμπιστεύτηκα. Και καταφέρνει να σκηνοθετήσει μια ταινία γεμάτη αγωνία (ειλικρινά στις τελευταίες σκηνές είχα ανεβάσει παλμούς) και να της δώσει βάθος. Γιατί μπαίνει στον εγκέφαλο του ήρωα όσο καλά θα το 'κανε ένας συγγραφέας σ' ένα καλό βιβλίο. Κι εκεί που λες ότι είναι σχεδόν αδύνατο με τέτοιο περιορισμό χώρου να μη βαρεθείς και να μην πιάσει ταβάνι η ιστορία -τρομερή ειρωνεία αν σκεφτούμε ότι ο Aron Alston έψαχνε την περιπέτεια στ' απέραντα βουνά της Γιούτα...-, ο Boyle τα καταφέρνει να θρέψει τ' οπτικό μας νεύρο με μικρά παράλληλα stories που λειτουργούν εξαιρετικά γιατί έχουμε την ευκαιρία να μάθουμε ποιος είναι ο άνθρωπος που εγκλωβίστηκε και που κατά πάσα πιθανότητα θα πεθάνει όντας εξαφανισμένος και χαμένος απ' όλους. 

    Σε δεύτερη φάση, είναι σχεδόν μεταφυσικό αλλά κανένας δε μπορεί να σου μεταδώσει καλύτερα το συναίσθημα της νεότητας (Trainspotting, Shallow Grave, The Beach) ενώ σε τρίτη, θυμήσου το εξής: η πίεση μπορεί ενίοτε να φέρει τις καλύτερες ιδέες. Ή τις χειρότερες.  Εξαρτάται από ποια πλευρά θα το κοιτάξει κανείς.

It's movie time (28): EuroTrip (2004)

Σκηνοθεσία: Jeff Schaffer, Alec Berg, David Mandel

Είδος: Comedy

Βαθμολογία Imdb: 6,6

Μικρή περίληψη: Όταν η κοπέλα του τον χωρίζει, ένας απόφοιτος Λυκείου, ταξιδεύει με τους φίλους του στην Ευρώπη για να συναντήσει την κοπέλα με την οποία αλληλογραφεί εδώ και καιρό...

Γιατί να τη δεις: Πρώτον γιατί κρατάει 90 λεπτά κι αυτό σημαίνει τα εξής: δεν πλατιάζει, δε γίνεται βαρετή και καμία σκηνή της δεν είναι περιττή. Κι ακόμα κι αν δεν ξετρελαθείς με τ' αστεία -τα οποία είναι σε μεγάλο βαθμό κάφρικα και πιο κατάλληλα για ηλικίες μέχρι των 30-, ο εξαιρετικός της ρυθμός δεν πρόκειται να σ' αφήσει να την κλείσεις στα μισά ούτε και να αισθανθείς πως έχασες τον καιρό σου. Το EuroTrip δε θα σου αλλάξει τη ζωή, θα σου αλλάξει όμως τη διάθεση προς το καλύτερο έστω και για μία βραδιά. Γιατί είναι ανάλαφρο, ταξιδιάρικο (ακόμα κι αν οι σκηνές στο Βερολίνο και στο Άμστερνταμ γυρίστηκαν στην Τσεχία...) και "τσιμπάει" μ' έξυπνο τρόπο όλα τα κλισέ για την Ευρώπη και τους λαούς της. Και μιας και μιλάμε για κλισέ, προφανώς και υπάρχουν προσβλητικά στερεότυπα για τους λαούς της Γηραιάς ηπείρου τα οποία χέστε μας επιτέλους με την πολιτική σας ορθότητα, λειτουργούν μια χαρά. Και τέλος, γιατί οι δημιουργοί του, καταπιάστηκαν με σπουδαίες τηλεοπτικές σειρές όπως το Seinfield και το Curb your enthusiasm όπως και γιατί έχει μια απ' τις καλύτερες dude σκηνές στην ιστορία του κινηματογράφου: "You made out with your sister man". 

Μειονεκτήματα: Κάποια παρωχημένα αστειάκια και μέχρι εκεί.

Μια ιστορία πόνου: Ελληνικές πόλεις...

    

    Κέρκυρα, Ερμούπολη, Ρέθυμνο, Χανιά. Ωραίες ελληνικές πόλεις με πολύχρωμα ιστορικά κέντρα που μαζεύουν τουρίστες απ' όλο τον κόσμο. Στα στενά τους μπορείς να φας, να πιεις, ν' αυτοκτονήσεις ή να κάνεις τη βόλτα σου σε δαιδαλώδη δρομάκια που σού δημιουργούν την αίσθηση του μυστηρίου. Κοινό τους στοιχείο; Χτίστηκαν απ' τους Ενετούς. Όταν το 2020 ξαναβρέθηκα στην Κέρκυρα, θυμάμαι ν' απολαμβάνω τρομερά τις βόλτες που μ' έβγαζαν μέσα από έρημα καντούνια μ' απλωμένες μπουγάδες, σε ηλιόλουστες πλατείες γεμάτες ζωή και όμορφα κτίρια.

    Όμως φτάνουν τα γλυκανάλατα. Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για τα πολεοδομικά κατορθώματα της σύγχρονης Ελλάδας.

Εικόνες σύγχρονων ελληνικών πόλεων

    Τετραώροφη πολυκατοικία δίπλα σε διώροφο με κεραμίδια και δίπλα απ' αυτές εξαώροφη με πιλοτή. Κάποια γωνιακά κτίρια δεν έχουν καν παράθυρα και διακρίνεται μόνο ένας τσιμεντένιος κάθετος όγκος. Το ένα κτίριο ξεκινάει τρία μέτρα απ' το πεζοδρόμιο και τ' άλλο ένα. Τα γύψινα απουσιάζουν και βλέπεις μονάχα μπαλκόνια και τέντες για ν' αράζει ο μερακλής με σαγιονάρα δίχαλο τα καλοκαίρια. Οι ταράτσες δεν έχουν σκεπές όπως στην Ευρώπη αλλά κεραίες και θερμοσίφωνες όπως στο Κάϊρο και στη Βηρυτό. Η άσφαλτος ξεθωριασμένη, οι διαγραμμίσεις ανύπαρκτες και τα μπαλώματα απ' τα έργα υποδομής ορατά. Οι κολώνες της ΔΕΗ εμποδίζουν το περπάτημα στα ήδη στενά πεζοδρόμια που οι ρίζες των δέντρων έχουν σηκώσει. Έλλειψη χώρου και έλλειψη πρασίνου. Αφίσες και γκράφιτι. Γιατί είναι όμως τόσο σκατά οι ελληνικές πόλεις;

Μικρασιατική καταστροφή και αστικοποίηση του 50 και του 60

    Δεκαετία του 30 λίγο μετά την καταστροφή της Σμύρνης: 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι καταφθάνουν σταδιακά (σε μια χώρα 5 εκατομμυρίων) απ' τα παράλια της Μικράς Ασίας στην όμορφη Αθήνα προσπαθώντας να βρουν καταφύγιο. Υπάρχει ωστόσο ένα πρόβλημα: η Αθήνα είναι μικρή και μεγάλο κομμάτι της έκτασης της θυμίζει ύπαιθρο. Η γρήγορη ανάπτυξη που απαιτείται, δημιουργεί μια κακή συνθήκη για την εικόνα της πόλης: στη θέση δίπατων αρχοντικών, χτίζονται πολυκατοικίες δίχως καμιά αρχιτεκτονική σύνδεση με το νεοκλασσικό παρελθόν της πόλης. Το ενδιαφέρον των ανθρώπων για τα κτίρια μετατοπίζεται απ' έξω προς τα μέσα. Η πολυτέλεια του να έχεις ασανσέρ και τουαλέτα, θολώνει την κρίση των περισσότερων σχετικά με το τι είναι ωραίο και θεμιτό και τι όχι. Αυτό είναι όμως μόνο το πρώτο χτύπημα. Αργότερα και τη δεκαετία του 60, ο πρωτογενής τομέας της χώρας μαραζώνει, κάτι που ωθεί ξανά όλο και περισσότερους ν' αναζητήσουν τις τύχες τους στις πόλεις και κυρίως στην Αθήνα. Αυτή τη φορά, η αντιπαροχή δίνει το τελειωτικό χτύπημα στις ελληνικές πόλεις. Εκείνη την περίοδο, γκρεμίζονται μερικά απ' τα πιο όμορφα κτίρια της Αθήνας όπως αυτό 

και αυτό.

 

    Οι ελληνικές πόλεις αναπτύσσονται μεν με κάποιο σχέδιο αλλά όχι με αυστηρές προδιαγραφές μιας και απουσιάζει το νομικό πλαίσιο εκτός από κάποιους κανόνες όπως το ύψος των κτιρίων στις κεντρικές αρτηρίες των μεγάλων πόλεων. Οι τολμηρές αποφάσεις που χρειάζονται (απαλλοτριώσεις οικοπέδων και διαπλάτυνση δρόμων) λαμβάνονται σπάνια. Πυκνοκατοίκηση και τσιμέντο εδραιώνονται σχεδόν παντού.

Αυθαίρετα και κρατική αντιμετώπιση

    Μέχρι και σήμερα και παρά το νόμο του 1983 για τα αυθαίρετα, οι κυβερνήσεις δεν προβαίνουν σε γκρέμισμα αλλά σε νομιμοποίηση των αυθαίρετων αποφεύγοντας ν' αναλάβουν το πολιτικό κόστος μιας τέτοιας διαδικασίας. Και γιατί στο τέλος της ημέρας, ακόμα κι ένα κτίριο που δεν πληροί τις προϋποθέσεις είναι ένα ακόμη έσοδο στον κρατικό προϋπολογισμό. Και γιατί ακόμα κι αν γίνει το σωστό, θα βρεθούν αυτοί που θ' αντιδράσουν δημιουργώντας ένα κλίμα υποστήριξης και με τ' οποίο κανένας πρωθυπουργός δε θα ΄θελε να βρεθεί ποτέ αντιμέτωπος. 

Ας σκάψουμε όμως λίγο βαθύτερα...

Ιστορικές συγκυρίες

    Τον καιρό που διαδίδονται οι ιδέες της Αναγέννησης, η Ελλάδα βρίσκεται κάτω απ' την Οθωμανική κυριαρχία. Στην Ευρώπη συμβαίνουν πολιτισμικά θαύματα αλλά οι κάτοικοι της τότε Ελλάδας δεν παίρνουν μυρωδιά. Η ανατολίτικη κουλτούρα ριζώνει στο συλλογικό ασυνείδητο κι η ομοιότητα των Ελληνικών πόλεων μ' εκείνες της Μέσης Ανατολής έρχεται ως φυσιολογικό επακόλουθο. Στην από κάτω φωτογραφία βλέπετε τη Βηρυτό...

Νεο-ελληνική νοοτροπία

      Σκεφτείτε ότι γίνεται μια ανάπλαση. Κάποιοι θα γκρινιάξουν γιατί τους χαλάει τη φάση, κάποιοι θα ισχυριστούν ότι συμβαίνει "για να φάνε λεφτά", αλλά στη χώρα της μιζέριας και της κλάψας, δε θα βρεθεί σχεδόν κανένας να πει το προφανές: ότι άσχετα μ' όλ' αυτά που μπορεί να συμβαίνουν ή όχι, αυτή θα επιφέρει μια βελτίωση της καθημερινότητας τους. Ότι η ζωή τους θα γίνει έστω κι ελάχιστα καλύτερη! Στο τέλος της ημέρας λοιπόν, όσες ιστορικές συγκυρίες κι αν ψάξεις, καταλήγεις εκεί: η νεοελληνική νοοτροπία είναι το μεγάλο πρόβλημα. Δες το σαν αποτέλεσμα κλίματος ή σα μικροαπατεωνίστικη συμπεριφορά κατάλοιπο της Τουρκοκρατίας, η ουσία είναι αυτή: οι σύγχρονοι Έλληνες αδυνατούμε να δούμε τη σύνδεση του προσωπικού μας συμφέροντος μ' αυτό που ονομάζουμε "κοινόχρηστος χώρος". Απ' το καφάσι στους δρόμους μέχρι το graffiti και το παρκαρισμένο παπί του κάγκουρα στο πεζοδρόμιο, οι περισσότεροι γύρω σου είναι στην καλύτερη περίπτωση αδιάφοροι και στη χειρότερη εχθρικοί με αυτό που τους περιβάλλει. Κι αυτό το συνδυασμό αναρχίας και παρτακισμού, σήμερα τον ονομάζουμε ελληνικές πόλεις.

     

It's movie time (27): Crimen Ferpecto (2004)

Σκηνοθεσία: Alex de la Iglesia

Είδος: Comedy/Thriller

Βαθμολογία: 7,1

Μικρή περίληψη: Ένα πρωϊνό στη Βαρκελώνη, ένας ψωνισμένος πωλητής ρούχων, θα μπλέξει σε μια υπόθεση απ' την οποία δύσκολα θα ξεφύγει και που θα κάνει τη ζωή του α-φ-ό-ρ-η-τ-η.

Γιατί να τη δεις: Γιατί το Crimen Ferpecto θα σε κάνει να περάσεις περίφημα. Βασικά, είναι ο ορισμός μιας καλής ταινίας ψυχαγωγίας. Κι αν το σενάριο είναι ενίοτε υπερβολικό, είναι σε κάθε περίπτωση καλογραμμένο. Και ακριβώς γι' αυτό, η ταινία κυλάει εξαιρετικά. Ο αριβίστας πωλητής, οι γκόμενες που ψαρώνουν με την εικόνα του κάγκουρα, η ίντριγκα μεταξύ των υπαλλήλων, τα μη πολιτικώς ορθά αστεία και οι καταστάσεις που δημιουργούνται στο εμπορικό, συνθέτουν τον καμβά μιας ταινίας κάποιες φορές κάπως φτηνής αλλά εντέλει ιδιαίτερα ευχάριστης που ξέρουν λίγοι και που έχουν δει λιγότεροι. Είναι επίσης απ' τις ελάχιστες φορές που σ' ένα φιλμ υβρίδιο από άποψη είδους, εναλλάσσεται  ισορροπημένα το χιούμορ με το σασπένς (η ταινία γίνεται αστυνομικό θρίλερ αλλά δε χάνει ποτέ τ' αστεία στοιχεία της). So, give it a try κι ευχαρίστησε με αργότερα.

Μειονεκτήματα: Το Crimen Ferpecto ή Ferpect Crime δεν πρόκειται να σου αλλάξει τη ζωή ούτε και να σου πει κάποια βαθύτερη αλήθεια που θα σου φανεί χρήσιμη μ' οποιοδήποτε τρόπο. Ως εκ τούτου, παρ' ότι θα περάσεις υπέροχα όπως κι αν έτρωγες ένα cheeseburger στα Goody's, καλό είναι να ξέρεις ότι θα δεις μια ταινία που δεν έχει δεύτερο επίπεδο και επομένως κάποιο περαιτέρω όφελος. And this is fine! Δε χρειάζεται τα πάντα να έχουν βάθος! Μερικές ταινίες έχουν να προσφέρουν χαλάρωση και διασκέδαση κι αυτό είναι καλοδεχούμενο. Και σε καμία περίπτωση εύκολο.